Hedwig reisde door Brazilië van februari tot april 2010. Voornaamste doel was het bezoek aan Projeto Queto - Sampaio - Rio de Janeiro voor Caramundo
Brazilië is een land van contrasten en dat merk je maar al te goed reizend door verschillende staten en steden. Van de drukke, haastige, luidruchtige en enorme stad Sao Paulo naar de rustige, natuurlijke en vriendelijke omgeving van Minas Gerais en vervolgens door naar Rio, waar het klimaat vochtig is, de sociale ongelijkheid enorm is en de Braziliaanse muziek en cultuur op straat ligt.
Mijn busreis van Sao Paulo naar Rio begon al markerend: de bus ging kapot na twee uur reizen. Langs de weg zaten we met zn allen een beetje te kletsen en bij te komen, wachtend op een vervangende bus, toen een jongen van rond de 25 naast me kwam zitten. Hij had geen bagage bij zich, maar twee broekzakken vol met cash. Toen we eindelijk met een tweede bus verder konden, begonnen we een diep gesprek. Blijkbaar voelde de jongen zich op zijn gemak, want hij schrok zelf van de hoeveelheid informatie die hij mij gaf over zijn leven: 1 van de belangrijkste drugsdealers van Complexo de Alemao, de misschien wel grootste favela van Rio. Een jongen vol letterlijke en figuurlijke littekens die in zijn leven niet veel anders heeft gekend dan criminaliteit en de gevangenis en constant op zijn hoede is. Als niemand het ziet tekent en schildert deze jongen tussen vier muren. Zijn droom is om ooit uit de drugshandel te stappen en tekenlessen te
nemen, iets dat misschien al wel had gebeurd als er in zijn jeugd een project als Projeto Queto (daarover later meer) in zijn favela had plaatsgevonden.
Na een derde bus te hebben moeten pakken in Resende, kwam ik in Rio aan. Ik logeer met Anouk (directeur Caramundo), Yehudi (van Baobabconnections, een platform voor jongeren e jongerenorganisaties wereldwijd) en Petna (Congolees die sociaal culturele projecten doet in zijn land) in een appartement in Santa Teresa. Ik was erg blij Anouk te zien en bij te kunnen praten over alles wat de afgelopen tijd gaande was binnen Caramundo in Nederland en hier in Rio. De voorbereidingen voor het World Urban Forum van de VN-Habitat dat morgen begint maar vrijdag en zaterdag een sessie speciaal voor jongeren had (waarom vraag je je af he?), waren volop op gang en diezelfde avond nog hebben we aan een statement van het DARUA netwerk - een jongerenplatform dat Baobabconnections in samenwerking met Caramundo en nog 5 andere organisaties heeft opgezet - dat tijdens het WUF zou worden gepresenteerd (check www.darua.org).
Dag 2 en 3 stonden in het teken van het WUF waar we met de coordinatoren van Projeto Queto en andere vergelijkbare projecten op de praatstoel hebben gezeten. Missie: doordringen bij het logge apparaat van de VN en hen laten zien dat de stem van jongeren de allerbelangrijkste is in het vormen van projecten en programmas die de kansen van de jongeren vegroten en criminaliteit en prostitutie voorkomen. Alles binnen de VN draait op protocollen en veiligheid, dus logischerwijze moesten we ons registreren met een paspoort, door detectorpoortjes heen en gefouilleerd worden. Normaal genomen neem ik in Rio niet zo snel mijn documenten, een grote hoeveelheid aan geld of mijn camera mee de straat op, maar gezien we na de sessie op de eerste dag graag met zijn allen een biertje wilden drinken, was dit wel het geval. Met 4 Brazilianen en 4 'gringo's' zijn we op een terrasje gaan zitten in het centrum. Al snel kwamen er drie straatkinderen bij ons langs die op het eerste gezicht alleen wat wilden kletsen, een frisdrankje wilden drinken en fotos met onze cameras wilden maken. Mijn tas lag vastgeketend aan de leuning op de stoel naast mij. Na een tijdje begon het allemaal wat chaotisch te worden, wisselden sommigen aan tafel van stoel, kwamen er meer kinderen en ik als een gek vertalen tussen een afgevaardigde van de ONU, Petna en de kinderen. Nadat ik even naar de wc was geweest zag ik wat er nou eigenlijk echt aan de hand was: mijn tas was nergens meer te bekennen. Ik dus naar de politie en een verklaring afgelegd, met als grootste zorg natuurlijk mijn documenten.
De volgende ochtend kreeg ik een telefoontje uit Sao Paulo. Ramon had van zijn tante uit Barra Longa te horen gekregen dat zij midden in de nacht was gebeld door een taxi chauffeur die al mijn documenten had gevonden en het papiertje met de telefoonnummers uit Barra Longa dat in mijn tas had gezeten. Blij dat ik was! Mijn camera is weg en aardig wat geld ook, maar gelukkig heb ik al mijn documenten terug en is mijn camera verzekerd.
Veel mensen leven in Rio op straat en dit gebeurt. Dat er voor een grote hoeveelheid Brazilianen geen mogelijkheden zijn zich een beter leven dan dat van de straat of de favela te permiteren werd pijnlijk duidelijk vandaag tijdens ons bezoek aan het project dat Caramundo heeft geinicieerd in de favela Sampaio - Projeto Queto - , waar nu silkscreen-, teken-, graffiti- en computerlessen worden gegeven door en voor de bewoners zelf.
Al 5 jaar werk ik vrijwillig voor Caramundo en nu voor het eerst zag ik van dichtbij wat er in Sampaio is opgezet. Ik heb haast geen woorden voor de impact die het bezoek op mij heeft gehad. We hebben de hele favela doorkruist (Sampaio is een kleine favela, maar daarom juist representatief en geschikt voor ons project dat op kleine schaal effectief kan zijn) en met een groot aantal bewoners gepraat. Jonge meiden met kinderen op schoot, families met 8 kinderen waarvan er 1 is ' verdwenen', weinig of geen hygiene, bijna letterlijk wonend op een vuilnisbuilt. Je moet het meemaken om te begrijpen hoe het voelt dit van dichtbij te zien, te ruiken en te voelen. Anouk heeft in de afgelopen jaren samen met partnerorganisatie MiCamichula bergen werk verzet in Sampaio en dat is te merken. 1 van de volwassen coordinatoren van Projeto Queto maakte het meteen duidelijk: 'kijk wat de jeugd hier nu allemaal heeft, ik had dat niet toen ik jong was'. Ik heb altijd in Nederland met Caramundo gewerkt, maar nu ik dit heb gezien, met de mensen die het project in Sampaio leiden heb gepraat en merk hoe belachelijk is dat er tijdens een UN conferentie zoveel geld wordt uitgegeven en er zo weinig geld naar dit soort projecten gaat, wil ik niet anders dan zo snel mogelijk actie ondernemen. Sommigen hebben een donatie gedaan en ik wil jullie daar enorm voor bedanken, het zal goed worden besteed. Maandelijks zijn er zoveel mensen die geld overmaken naar een groot fonds, zonder te weten waar het geld terecht komt. Steun Caramundo in plaats en je weet het!
