Nieuws

Vorige artikel Volgende artikel

1%COLUMN - MIRJAM VOSSEN

6 juli 2010 11:05

Mirjam VossenDe derde column alweer van Mirjam Vossen. Deze maand is het thema van Mirjams column 'Duurzaamheid'. Hoe kun je ervoor zorgen dat je project duurzaam is en tegen welke uitdagingen loop je mogelijk aan? Het zijn issues waar ieder project mee te maken krijgt.

''Duurzaamheid''


Voor veel doe-het-zelvers is het uitvoeren van een concrete activiteit het einddoel van hun project. Ze zamelen geld in voor het bouwen van een school, het renoveren van een speelplaats of het aanleggen van een waterput. Wanneer de bouw is voltooid, dan is het project geslaagd.

Eind goed al goed?
Niet wanneer je wilt dat jouw inspanningen een blijvend resultaat hebben. Het is immers doodzonde wanneer de waterpomp er na een jaar mee ophoudt, omdat er geen geld is voor onderhoud, of wanneer het schooltje moet sluiten omdat niemand de leerkrachten betaalt.

Wat kun je als vrijwilligersgroep doen om je project duurzaam te maken? Hoe zorg je dat jouw project verder kan, wanneer jij zelf uit beeld bent?

Vooruit denken
Je hebt al veel gewonnen wanneer je nadenkt over de lange termijn VOORDAT je project daadwerkelijk begint. Wie gaat straks het onderhoud betalen? Wie neemt de leiding van het project over? Wie zorgt er op termijn voor de salarissen? Duurzaamheid wordt dan een onderdeel van je projectplan.

Financiële zelfstandigheid
Veel projecten hebben blijvend geld nodig, maar dat geld moet niet blijvend uit Nederland komen. Grosso modo zijn er drie manieren om een project financieel zelfstandig te maken: de doelgroep betaalt zelf, een commerciële activiteit zorgt voor inkomsten, of andere financiers – inclusief de lokale overheid – betalen mee.

De doelgroep betaalt
Kan de doelgroep bijdragen aan het voortbestaan van het project of de voorziening? Dat is de eerste vraag die je als initiatiefnemer moet stellen. In de praktijk heeft het ‘zelf betalen’ zijn beperkingen. Het is niet realistisch om te verwachten dat een dorp in staat is om de exploitatiekosten van een kliniek op te hoesten. Het is echter wel degelijk mogelijk om met relatief kleine bijdragen een ‘potje’ op te bouwen voor meer bescheiden kostenposten. Bijvoorbeeld voor het onderhoud van een drinkwatervoorziening of voor het organiseren van sportactiviteiten voor jongeren in de wijk.

Het opbouwen van zo’n ‘potje’ vereist de nodige organisatie. De doelgroep moet, om te beginnen, overtuigd zijn van het belang en bereid zijn om te betalen. Zij moeten een comité vormen of aanstellen dat het geld int en beheert. Dat moet goed en transparant worden geregeld. De uitvoering mag in de loop van de tijd niet inzakken: het financiële beheer van een project heeft blijvend onderhoud nodig. De verantwoordelijkheid daarvoor ligt niet bij jou, maar bij je lokale partners.
 
Commerciële activiteiten
De tweede methode om aan geld te komen, is het project te verbinden aan commerciële, winstgevende activiteiten. Je investeert bijvoorbeeld in een moestuin, waarvan de opbrengst bestemd is voor een kliniek in het dorp.

Het idee om bedrijvigheid te koppelen aan sociale projecten is aanlokkelijk: een eenmalige investering zorgt dan in principe voor een eindeloze stroom inkomsten. De uitvoering heeft echter de nodige voeten in aarde. Ondernemen is risico nemen, je weet vooraf nooit zeker of de investering – met jouw donorgeld - iets oplevert. Het eigendom van de onderneming moet bovendien goed worden geregeld. Het is verleidelijk om de lokale gemeenschap eigenaar te maken: de dorpsbewoners beheren de moestuin voor de kliniek in hun dorp. Gemeenschappelijk eigenaarschap verdraagt zich echter slecht met ondernemerschap. Wanneer iederéén verantwoordelijk is, dan bestaat het gevaar dat niemand de verantwoordelijkheid voelt om daadwerkelijk winst te maken.

De meest kansrijke opzet is waarschijnlijk die van een publiek-privaat partnerschap, waarin zowel een ondernemer als een publieke voorziening een belang heeft. Zo leende een Nederlandse vrijwilligersgroep geld aan een ondernemer in Ghana om een lodge te exploiteren. De winst van die lodge gaat deels naar een ziekenhuis. Lodge en ziekenhuis houden elkaar scherp: wanneer het ziekenhuis slecht functioneert, dan stelt de logde lastige vragen. Wanneer de lodge niet presteert, dan staat het ziekenhuisbestuur op de stoep.

Lokale overheid
Een derde route om een project financieel duurzaam te maken, is te zorgen voor andere financiers, bijvoorbeeld de lokale overheid. Contacten met de overheid moeten in een zo vroeg mogelijk stadium worden gelegd. Sterker nog: het bouwen van scholen, drinkwatervoorzieningen of klinieken zou in principe altijd in samenspraak met de lokale overheid moeten gebeuren. Je kunt dan bijvoorbeeld afspreken dat jouw stichting de bouwkosten betaalt, terwijl de overheid verantwoordelijk is voor het onderhoud en de salarissen.
 
Vergeet de software niet
Duurzaamheid gaat niet alleen over geld. Minstens zo belangrijk is de kennis en capaciteit van de mensen die het project straks gaan uitvoeren of voortzetten. Een comité dat een watervoorziening gaat beheren, moet basale kennis hebben van boekhouden. Vrijwilligers die sportactiviteiten voor de jeugd gaan organiseren, moeten weten hoe ze dat veilig moeten doen.

Bij investeren in hardware, zoals goederen en gebouwen, hoort investeren in software: kennis en vaardigheden van mensen en lokale organisaties. Bespreek met je partner wat er nodig is en reserveer een deel van je budget voor bijscholing, cursussen, begeleiding en advies. 

Tips
•    Denk bij het begin van het project al ver vooruit: hoe zal de situatie zijn wanneer jij er niet meer bij betrokken bent?
•    Er zijn grofweg drie manieren om een project financieel onafhankelijk te maken: de doelgroep betaalt, commerciële activiteiten zorgen voor inkomsten, of andere financiers – bijvoorbeeld de overheid - betalen.
•    Het koppelen van sociale projecten aan commerciële activiteiten is niet eenvoudig. Gemeenschappelijk eigenaarschap verdraagt zich slecht met ondernemerschap.
•    Bereid je partner voor om vervolgactiviteiten, zoals onderhoud en beheer, zelf te kunnen uitvoeren.
•    Investeer in de kennis en vaardigheden van je lokale partners. Reserveer geld voor cursussen of begeleiding.

Share |

Overig nieuws

Nieuws archief

Met anderen delen

Bookmark and Share